语法专题

句法 · نحو

ترتیب جمله

语序：动词在句末

波斯语书面语的基本语序是“主语—状语/宾语—动词”，动词永远压在句尾；系动词句则是“主语—表语—系动词”。

动句

主语 + 状语 + 宾语 + 动词

动词在最后。

man dar dāneshgāh dars mee khānam.

系动词句

主语 + 表语 + 系动词

“是”在最后。

een ketāb khoob ast.

من در دانشگاه درس می‌خوانم.

man dar dāneshgāh dars mee khānam.

我在大学读书。

این کتاب خوب است.

een ketāb khoob ast.

这本书很好。

او دیروز به بازار رفت.

oo deerooz be bāzār raft.

他昨天去了市场。

提示口语里为了强调，成分可以提前；但初学阶段先按书面语序造句，考试和写作都不会错。看到长句时，先找句末动词，再往前找主语。

名词 · اسم

ترکیب اضافی (کسرهٔ اضافه)

耶扎菲：波斯语的“的”

修饰语放在中心词后面，中间用短元音 -e- 连接；这个 -e- 就是耶扎菲（ezāfe）。

汉语说“我的书”，波斯语说“书 + -e- + 我”：کتابِ من（ketāb-e man）。顺序和汉语相反，但连接词的位置固定在中间。

辅音结尾

کتاب + ِ + من = کتابِ من

直接读 -e-，不用写出来。

ketāb-e man

元音结尾

خانه + ٔ + من = خانهٔ من

读 -ye-；ه 后面加 ئ。

khāne-ye man

形容词

کتاب + ِ + خوب = کتابِ خوب

形容词也放在名词后。

ketāb-e khoob

耶扎菲的常见组合

结构	例子	转写	中文
名 + 名	درِ باز	dar-e bāz	打开的门
名 + 形	دخترِ باادب	dokhtar-e bāadab	有礼貌的女孩
名 + 名	کتابِ فارسی	ketāb-e fārsee	波斯语书
名 + 形	بزِ زرد	boz-e zard	黄色的山羊
名 + 名	خوابگاهِ من	khābghāh-e man	我的宿舍

提示耶扎菲不是所有“的”都对应：人名尊称（آقای نادری）、复合名词（ماشین حساب）、某些固定说法（خوش‌خط）有例外。先把“名词 + 形容词/名词”这一类用熟。

说明以 ه 结尾但读 h 的词（کوه、ماه）按辅音规则：کوهِ بلند（kuh-e boland），不要写成“کوهٔ”。

动词 · فعل

فعل بودن (هستن)

系动词 بودن：是 / 在

“我是、你是、他是”用 بودن 的现在时：هستم، هستی، است…；否定用 نیستم، نیستی، نیست…。

بودن 的现在时

人称	代词	肯定	否定	口语缩写
我	من	هستم	نیستم	-َم
你	تو	هستی	نیستی	-ی
他/她	او	است / هست	نیست	-َست / -ه
我们	ما	هستیم	نیستیم	-یم
你们/您	شما	هستید	نیستید	-ید
他们	آنها	هستند	نیستند	-َند

من دانشجو هستم.

man dāneshjo hastam.

我是大学生。

او ایرانی است.

oo eerānee ast.

他是伊朗人。

ما اینجا نیستیم.

mā eenjā neesteem.

我们不在这里。

提示波斯语动词自带人称词尾，所以主语代词常省略：دانشجو هستم 就能表示“我是大学生”。口语里还会缩成 دانشجوم（dāneshjo-am）。

动词 · فعل

هست و است

存在句：هست 与 است

هست 表示“有、存在”，است 表示“是、身份”；问“在吗？”只能用 هست؟。

هست 与 است 的分工

用法	例句	转写	中文
存在/有	در این شهر موزه هست.	dar een shahr mooze hast.	这个城市里有博物馆。
身份/是	این کتاب مال من است.	een ketāb māl-e man ast.	这本书是我的。
否定存在	اینجا کسی نیست.	eenjā kasee neest.	这里没有人。
问“在吗”	شما هستید؟	shomā hasteen?	您在吗？

注意不能说 آب است 来表示“有水”，要说 آب هست。است 不能脱离表语单独存在；هست 可以单独回答“在/有”。

说明更正式的“存在”还可以用 وجود دارد：در این شهر یک موزهٔ قدیمی وجود دارد。口语和课文里最常见的是 هست。

名词 · اسم

جمع و نکره

名词复数与泛指

复数最常用 -ها；人和其他有生名词常用 -ان；泛指用“یک + 名词”或“名词 + ی”。

复数的几种形式

类型	单数	复数	说明
-ها	کتاب	کتاب‌ها	最通用，所有名词都能用
-ان	دانشجو	دانشجویان	多用于人/有生名词
-ان	درخت	درختان	部分无生名词也可用
-ات	معلّم	معلّمات	阿拉伯语式复数，多见于书面语

泛指一

یک + 名词

一个……

yek ketāb

泛指二

名词 + ی

某个……、一个……

ketāb-ee

之一

یکی از + 复数

……之一

yekee az ketāb-hā

کتاب‌ها روی میز هستند.

ketāb-hā rooy-e meez hastand.

书在桌上。

دانشجویان در کلاس هستند.

dāneshjooyān dar kelās hastand.

学生们在教室里。

یکی از دوستان من ایرانی است.

yekee az doostān-e man eerānee ast.

我的朋友中有一位是伊朗人。

提示无生命复数主语的动词可以用单数也可以用复数（کتاب‌ها روی میز است / هستند）；指人的复数主语必须用复数动词（دانشجویان هستند，不能说 است）。

句法 · نحو

حرف اضافهٔ را

宾语后置词 را

特指的直接宾语后面加 را，放在动词前；را 不是介词，而是宾语标记。

结构

主语 + 宾语 + را + 动词

را 紧贴宾语，动词仍在句末。

man een ketāb rā doost dāram.

代词

او + را = او را

他/她（宾格）。

oo rā deedam.

من این کتاب را دوست دارم.

man een ketāb rā doost dāram.

我喜欢这本书。

او را دیدم.

oo rā deedam.

我看见他了。

مامانم را دوست دارم.

māmānam rā doost dāram.

我爱我妈妈。

提示泛指宾语不加 را：کتاب می‌خوانم（我在看书）；特指宾语才加：این کتاب را می‌خوانم（我在看这本书）。

注意 را 后面不能加耶扎菲；它也不是“到、向”的介词。不要把 را 和 به 混用。

代词 · ضمیر

ضمیرها و پسوندهای شخصی

人称代词与连写式

六个人称代词 + 六个所有格后缀：کتابم、کتابت、کتابش… 后缀直接粘在名词后面，表示“我的、你的、他的”。

人称代词与所有格后缀

人称	代词	后缀	کتاب（书）	خانه（家）	中文
我	من	-َم	کتابم	خانه‌ام	我的
你	تو	-َت	کتابت	خانه‌ات	你的
他/她	او	-َش	کتابش	خانه‌اش	他的/她的
我们	ما	-ِمان	کتابمان	خانه‌مان	我们的
你们/您	شما	-ِتان	کتابتان	خانه‌تان	你们的/您的
他们	آنها	-ِشان	کتابشان	خانه‌شان	他们的

اسمم علی است.

esmam alī ast.

我的名字是阿里。

کتابت کجاست؟

ketābat kojāst?

你的书在哪里？

خانه‌اش بزرگ است.

khāne-ash bozorg ast.

他的房子很大。

提示两种说法都对：کتابِ من（ketāb-e man，分开写，稍正式/强调）和 کتابم（ketābam，连写，日常更常用）。人名后面一般用耶扎菲：کتابِ علی，不说 کتابعلی。

说明以元音结尾的词，后缀前会多一个过渡音：خانه‌ام（khāne-am）、دانشجویم（dāneshjooyam）。不要把它和耶扎菲的 -ye- 搞混。

句法 · نحو

جملهٔ پرسشی

疑问句与疑问词

疑问词直接放在它替换的成分位置，句末动词不动；一般疑问句可以在句首加 آیا，也可以只靠语调。

常用疑问词

疑问词	转写	中文	例句
چیست / چه / چی	cheest / che / chee	什么	این چیست؟
کی	kee	谁	او کیست؟
کجا	kojā	哪里	شما کجا هستید؟
چطور	chetowr	怎么样	حال شما چطور است؟
چند	chand	多少/几	چند کتاب داری؟
کدام	kodām	哪一个	کدام کتاب مال توست؟
چرا	cherā	为什么	چرا نیامدی؟
کِی	key	什么时候	کِی می‌آیی؟

一般疑问

آیا + 陈述句？

句首加 آیا，句末语调可降。

āyā ketābkhāne bāz ast?

无 آیا

陈述句 + ？

靠句末上升语调。

ketābkhāne bāz ast? ↗

特殊疑问

疑问词 + 其他成分 + 动词？

疑问词占答案的位置。

shomā kojā zendeghee mee koneed?

این چیست؟

een cheest?

这是什么？

شما کجا زندگی می‌کنید؟

shomā kojā zendeghee mee koneed?

您住在哪里？

آیا کتابخانهٔ دانشگاه باز است؟

āyā ketābkhāne-ye dāneshgāh bāz ast?

大学图书馆开门吗？

چرا نیامدی؟

cherā neeyāmadi?

你为什么没来？

提示 کی 读 kee 时是“谁”，读 key 时是“什么时候”。书面语通常写 کِی（带短元音）区分；口语靠语境。更清楚的“什么时候”可以说 چه وقت（che vaght）。

动词 · فعل

زمان حال (حال استمراری)

现在进行时

现在进行时 = می + 现在词干 + 人称词尾；否定把 می 换成 نمی。它既表示“正在做”，也常表示习惯性动作。

现在进行时变位

人称	词尾	رفتن（رو）	خواندن（خوان）	中文
我	-َم	می‌روم	می‌خوانم	我去 / 我读
你	-ی	می‌روی	می‌خوانی	你去 / 你读
他/她	-َد	می‌رود	می‌خواند	他去 / 他读
我们	-یم	می‌رویم	می‌خوانیم	我们去 / 我们读
你们/您	-ید	می‌روید	می‌خوانید	你们去 / 你们读
他们	-َند	می‌روند	می‌خوانند	他们去 / 他们读

من در دانشگاه درس می‌خوانم.

man dar dāneshgāh dars mee khānam.

我在大学读书。

او به بازار می‌رود.

oo be bāzār mee ravad.

他去市场。

ما کار نمی‌کنیم.

mā kār namee konim.

我们不工作。

提示复合动词的 می 加在最后一个词前：درس می‌خوانم、کار می‌کنم、کمک می‌کنم。否定式：درس نمی‌خوانم。

说明 داشتن 表示“拥有”时，现在时直接用 دارم / داری / دارد…，一般不加 می。表示“正在拿/保持”时才可能说 می‌دارم。

۱۰

动词 · فعل

زمان گذشتهٔ ساده

一般过去时

过去时 = 过去词干 + 人称词尾；否定在词干前加 ن。它表示已经完成的动作。

一般过去时变位

人称	词尾	رفتن（رفت）	خواندن（خواند）	中文
我	-َم	رفتم	خواندم	我去了 / 我读了
你	-ی	رفتی	خواندی	你去了 / 你读了
他/她	-	رفت	خواند	他去了 / 他读了
我们	-یم	رفتیم	خواندیم	我们去了 / 我们读了
你们/您	-ید	رفتید	خواندید	你们去了 / 你们读了
他们	-َند	رفتند	خواندند	他们去了 / 他们读了

دیروز به بازار رفتم.

deerooz be bāzār raftam.

昨天我去了市场。

او کتاب را خواند.

oo ketāb rā khānd.

他读了那本书。

ما نرفتیم.

mā naraftim.

我们没去。

提示过去词干和现在词干常常不同，必须背：رفتن → رفت / رو；گفتن → گفت / گو；نوشتن → نوشت / نویس；خوردن → خورد / خور。

说明 بودن 的过去时：بودم، بودی، بود، بودیم، بودید، بودند。它也可以表示“在”。

۱۱

动词 · فعل

گذشتهٔ استمراری

过去进行时

过去进行时 = می + 过去词干 + 人称词尾；表示过去某段时间“一直在做”，或为另一个动作提供背景。

结构

می + 过去词干 + 人称词尾

过去持续/背景动作。

mee kardam / mee raftam

否定

نمی + 过去词干 + 人称词尾

不曾在做。

namee kardam

من در یک شرکت نفتی کار می‌کردم.

man dar yek sherkat-e naftee kār mee kardam.

我曾在一家石油公司工作。

او هر روز به دانشگاه می‌رفت.

oo har rooz be dāneshgāh mee raft.

他那时每天去大学。

وقتی رسیدم، او خواب بود.

vaghtee raseedam, oo khāb bood.

我到的时候，他在睡觉。

提示对比：رفتم（我去了，完成）vs می‌رفتم（我当时正去/常去）。叙事文里，过去进行时负责“铺背景”，一般过去时负责“推进情节”。

۱۲

动词 · فعل

وجه شرطی (التزامی)

现在假定时

假定时 = be- + 现在词干 + 人称词尾；否定用 na-/ne-。它常出现在 باید、شاید、می‌خواهم、تا、اگر 后面。

假定时变位

人称	رفتن（رو）	خواندن（خوان）	否定（رفتن）	中文
我	بروم	بخوانم	نروم	我去 / 我读
你	بروی	بخوانی	نروی	你去 / 你读
他/她	برود	بخواند	نرود	他去 / 他读
我们	برویم	بخوانیم	نرویم	我们去 / 我们读
你们/您	بروید	بخوانید	نروید	你们去 / 你们读
他们	بروند	بخوانند	نروند	他们去 / 他们读

باید بروم.

bāyad beravam.

我必须去。

شاید فردا بیاید.

shāyad fardā beeyāyad.

也许他明天来。

می‌خواهم فارسی یاد بگیرم.

mee khāham fārsee yād begeeram.

我想学波斯语。

اگر وقت داشته باشم، می‌آیم.

agar vaght dāshte bāsham, mee āyam.

如果我有时间，我就来。

提示这些词后面通常接假定时：باید（必须）、شاید（也许）、می‌خواهم（我想）、تا（直到/为了）、اگر（如果）。不要把假定时和现在进行时混用。

注意假定时只表示“可能/意愿/目的”，不表示“正在发生”。“我正在去”是 می‌روم，不是 بروم。

۱۳

形容词 · صفت

صفت تفضیلی و عالی

比较级与最高级

比较级 = 形容词/副词 + تر；最高级 = 形容词 + ترین。比较对象用 از，最高级范围用 در / میان / 耶扎菲；副词和动词没有 ترین。老师这一讲另配了 23 对常用反义词，收在近反义词专题。

一、比较级：形容词 / 副词 + تر　先记规则，再看句型。

规则

形容词 / 副词 + تر

更……

bozorg → bozorg-tar

辅音结尾

بزرگ + تر = بزرگ‌تر

中间用半空格（ZWNJ），不要写成 بزرگ تر。

bozorg-tar

元音结尾

زیبا + تر = زیباتر

直接连写；ترین 同理。

zibā-tar

特殊

خوب → بهتر؛ زیاد → بیشتر

课件里的两个不规则比较级。

khoob → behtar; ziyād → bishtar

高频三级：先背这 ۸ 组

原级	比较级	最高级	中文
خوب	بهتر	بهترین	好 / 更好 / 最好
بد	بدتر	بدترین	坏 / 更坏 / 最坏
بزرگ	بزرگ‌تر	بزرگ‌ترین	大 / 更大 / 最大
کوچک	کوچک‌تر	کوچک‌ترین	小 / 更小 / 最小
زیبا	زیباتر	زیباترین	美 / 更美 / 最美
زیاد	بیشتر	بیشترین	多 / 更多 / 最多
کم	کمتر	کمترین	少 / 更少 / 最少
سریع	سریع‌تر	سریع‌ترین	快 / 更快 / 最快

比较级句型：از 放前放后都行

语序 ①

A + از + B + 形容词 + تر + 系动词

من از تو بزرگ‌تر هستم。

man az to bozorg-tar hastam.

语序 ②

A + 形容词 + تر + از + B + 系动词

من بزرگ‌تر از تو هستم。

man bozorg-tar az to hastam.

من از تو بزرگ‌تر هستم.

man az to bozorg-tar hastam.

我比你大。

من بزرگ‌تر از تو هستم.

man bozorg-tar az to hastam.

我比你大。（换语序，意思一样）

خواهرم سه سال از من بزرگ‌تر است.

khāharam se sāl az man bozorg-tar ast.

我姐姐比我大三岁。

差多少

من شش سال از تو بزرگ‌تر هستم.

数量短语放在 از 前。

man shesh sāl az to bozorg-tar hastam.

换语序

من از تو شش سال بزرگ‌تر هستم.

数量短语放在 از 后，意思一样。

man az to shesh sāl bozorg-tar hastam.

提示说年龄用 داشتن，不用 بودن：من بیست و پنج سال دارم（我 25 岁）。只有比较年龄差时才用 بزرگ‌تر。

副词比较级：程度词放前面

常见副词比较级

原级	比较级	中文	例句
زود	زودتر	早 / 更早	من از تو زودتر بیدار می‌شوم.
دیر	دیرتر	晚 / 更晚	او از من دیرتر می‌آید.
آهسته	آهسته‌تر	慢 / 更慢	لطفاً آهسته‌تر صحبت کنید.
سریع	سریع‌تر	快 / 更快	او از من سریع‌تر می‌دود.

من از تو خیلی زودتر بیدار می‌شوم.

man az to kheyli zood-tar beedār mee-shavam.

我比你早起得多。

من از تو کمی زودتر بیدار می‌شوم.

man az to kami zood-tar beedār mee-shavam.

我比你早一点起床。

注意程度词不能放在比较级后面：~~زودتر خیلی~~ 是错的。要么 خیلی زودتر，要么 کمی زودتر。

动词比较级：用 بیشتر，不用 تر

基本

A + بیشتر + 动词

A 做得更多。

man bishtar dars mee-khānam.

带对象

A + از + B + بیشتر + 动词

A 比 B 做得多。

man az oo bishtar dars mee-khānam.

书面

A + نسبت به + B + بیشتر + 动词

A 跟 B 相比做得更多；نسبت به B 也可以提到句首。

oo nesbat be man bishtar kār mee-konad.

من از او بیشتر درس می‌خوانم.

man az oo bishtar dars mee-khānam.

我学习比他多。

او نسبت به من بیشتر کار می‌کند.

oo nesbat be man bishtar kār mee-konad.

他比我工作得多。

من تو را بیشتر دوست دارم.

man to rā bishtar doost dāram.

我更喜欢你。

用比较级说“最”：از همه / از دیگران

شب یلدا از شب‌های دیگر بلندتر است.

shab-e yaldā az shab-hā-ye deegar boland-tar ast.

雅尔达之夜比其他夜晚都长（最长的一夜）。

او از همه بزرگ‌تر است.

oo az hame bozorg-tar ast.

他比所有人都大（最大）。

提示比较级 + از همه / از دیگران / از شب‌های دیگر = 最高级含义。副词和动词也靠这个句型，见第三段。

说明老师课件里的 23 对常用形容词反义词，收在 近反义词专题 的“比较级常用”两组；这一张只讲语法，不再重复列词表。

二、最高级：形容词 + ترین + 名词

规则

形容词 + ترین + 名词

最……的名词

bozorg + tareen → bozorg-tareen

辅音结尾

بزرگ + ترین = بزرگ‌ترین

半空格；后面直接接名词。

bozorg-tareen

元音结尾

زیبا + ترین = زیباترین

直接连写。

zibā-tareen

特殊

خوب → بهترین؛ زیاد → بیشترین

从特殊比较级再来一步。

khoob → behtareen; ziyād → bishtareen

最高级直接放在名词前，中间没有 -e-

原级	最高级	搭配	中文
خوب	بهترین	بهترین دوست	最好的朋友
بد	بدترین	بدترین روز	最糟的一天
بزرگ	بزرگ‌ترین	بزرگ‌ترین شهر	最大的城市
زیبا	زیباترین	زیباترین دختر	最美的女孩
زیاد	بیشترین	بیشترین جمعیت	最多的人口
کم	کمترین	کمترین قیمت	最低的价格

注意 ترین 后面必须跟名词，中间不要加耶扎菲：زیباترین دختر ✓，زیباترینِ دختر ✗。最高级也不能单独作谓语：من بزرگ‌ترینم ✗，要说 من بزرگ‌ترین بچه هستم ✓。

四条注意，前两条最常考

注意	正确写法与说明
① 必须带名词	من بزرگ‌ترین بچه هستم. 常见错法：من بزرگ‌ترینم。ترین 不能单独作谓语；要补出“孩子 / 学生”等名词。
② 不加耶扎菲	زیباترین دختر 常见错法：زیباترینِ دختر。ترین 和名词直接相连，中间不加 -e-。
③ 范围要说清	او بلندترین پسر کلاس است. 常见问题：او بلندترین پسر است（不算语法错，但范围不明）；最高级通常要给出范围。
④ 祝福语例外	برای شما بهترین‌ها را آرزو می‌کنم. بهترین‌ها 已名词化，表示“最好的东西 / 祝愿”，所以可以单独出现。

最高级句型：范围放句末

در

主语 + ترین + 名词 + در + 范围 + 系动词

من بلندترین پسر در این کلاس هستم。

man boland-tareen pesar dar een kelās hastam.

میان

主语 + ترین + 名词 + میان + 复数群体 + 系动词

میان 后面跟群体的复数形式。

man boland-tareen pesar miyān-e bachehā-ye kelās-e mā hastam.

耶扎菲

主语 + ترین + 名词 + 范围名词 + 系动词

最简洁：范围名词直接挂在名词后。

man boland-tareen pesar-e kelās-e mā hastam.

من بلندترین پسر در این کلاس هستم.

man boland-tareen pesar dar een kelās hastam.

我是这个班里最高的男孩。

من بلندترین پسر میان بچه‌های کلاس ما هستم.

man boland-tareen pesar miyān-e bachehā-ye kelās-e mā hastam.

我是我们班孩子中最高的男孩。

او زیباترین دختر کلاس است.

oo zibā-tareen dokhtar-e kelās ast.

她是班里最美丽的女孩。

نوروز بزرگ‌ترین عید ایرانیان است.

nowrooz bozorg-tareen eyd-e eerāneeyān ast.

诺鲁孜节是伊朗人最大的节日。

هند پرجمعیت‌ترین کشور جهان است.

hend por-jam'iyat-tareen keshvar-e jahān ast.

印度是世界人口最多的国家。

三种范围说法，意思一样

说法	结构、例句与语感
در	در + 地点 / 范围 من بلندترین پسر در این کلاس هستم. 最常用；后面接地名、班级、国家。
میان	میان + 复数群体 من بلندترین پسر میان بچه‌های کلاس ما هستم. 书面、强调“在群体之中”。
耶扎菲	范围名词直接跟在名词后 من بلندترین پسر کلاس ما هستم. 最简洁；口语和书面都常见。

三、副词 / 动词没有 ترین　用比较级 + 范围。

注意不要把形容词的 ترین 直接套到副词 / 动词上：~~زودترین~~、~~بیشترین می‌خورد~~ 都不是这一讲教的最高级形式。

副词

علی از بچه‌های دیگر زودتر بیدار شد.

阿里比其他孩子起得都早（最早）。

Ali az bachehā-ye deegar zood-tar beedār shod.

动词

او بیشتر از همهٔ ما درس می‌خواند.

他比我们所有人学得都多（最多）。

oo bishtar az hame-ye mā dars mee-khānd.

动词

آن پسر از همه بیشتر می‌خورد.

那个男孩吃得比所有人都多（吃得最多）。

ān pesar az hame bishtar mee-khorad.

动词最高级必须自己列出比较范围

句子	比较范围	意思
آن پسر از همه بیشتر می‌خورد.	از همه	他吃得最多。
آن پسر از بچه‌های دیگر بیشتر می‌خورد.	از بچه‌های دیگر	他比别的孩子吃得多。
آن پسر از همکلاسی‌ها بیشتر می‌خورد.	از همکلاسی‌ها	他比同学吃得多。

一张表看懂比较级与最高级

复习时先看这张表，再回上面找例句

功能	形式	例句
比较级	形容词/副词 + تر；از 引出对象	او از من بزرگ‌تر است.
最高级	形容词 + ترین + 名词 + 范围	او بزرگ‌ترین بچهٔ کلاس است.
用比较表最高	比较级 + از همه / از دیگران	او از همه بزرگ‌تر است.
副词/动词最高	بیشتر + از همه / از دیگران	او از همه بیشتر می‌خورد.

提示复习顺序：先背 8 组高频三级（خوب / بد / بزرگ / زیبا…

复习顺序：先背 8 组高频三级（خوب / بد / بزرگ / زیبا / زیاد / کم / کوچک / سریع），再记 23 对反义词，最后练三种最高级范围（در / میان / 耶扎菲）。课件第 37–38 页的 5 句翻译练习可以留着自测。

۱۴

构词 · واژه‌سازی

صفت و مصدر → اسم

形容词、动词变名词

形容词后面加 ی 就变成抽象名词（好 → 好处、大 → 大小）；动词要用原形（مصدر）来当名词。

形容词	名词	中文
خوب	خوبی	好 → 好处、善良
بزرگ	بزرگی	大 → 大小
دراز	درازی	长 → 长度
سنگین	سنگینی	重 → 重量
سرد	سردی	冷 → 冷、寒意
تند	تندی	快 → 速度

بزرگیِ این اتاق را نمی‌دانم.

bozorgee-ye een otāgh rā nee dānam.

这间房有多大，我不知道。

سردیِ هوا را حس می‌کنم.

sardee-ye havā rā hes mee konam.

我感觉到了天气的冷。

动词	原形当名词用	中文
رفتن	رفتن به تهران سخت است.	去德黑兰不容易。
خوردن	خوردن صبحانه	吃早饭（这件事）
خواندن	فارسی خواندن	读波斯语（这件事）

注意形容词和抽象名词别混：این کتاب خوب است（这本书好）／خوبیِ این کتاب（这本书的好处）。加了 ی 以后它就是名词，后面可以直接接耶扎菲。

提示抽象名词常和“大小、多少”搭配：بزرگیِ شهر（城市的大小）、سنگینیِ بار（行李的重量）。

۱۵

构词 · واژه‌سازی

فعل گذرا با اندن

动词使役化：词根 + اندن

动词（多是不及物动词）去掉原形词尾 -دن，加 -اندن，就得到“使……做”的及物动词；复合动词不这样变。

五组高频使役动词

动词	词根	及物动词	中文
رسیدن	رس	رساندن	到达 → 送到
برگشتن	برگرد	برگرداندن	返回 → 归还
خوابیدن	خواب	خواباندن	睡 → 哄睡
خوردن	خور	خوراندن	吃 → 喂
پوشیدن	پوش	پوشاندن	穿 → 给……穿、覆盖

پستچی نامه‌ها را به مردم می‌رساند.

postchee nāme-hā rā be mardom mee resānad.

邮递员把信送给人们。

او بچه‌ها را می‌خواباند.

oo bache-hā rā mee khābānad.

他哄孩子们睡觉。

در زمستان برف کوه‌ها را می‌پوشاند.

dar zemestān barf kooh-hā rā mee pooshānad.

冬天雪覆盖山峦。

注意复合动词不进入这条规则：درس خواندن、تمیز کردن 的使役/及物一般用 کردن / شدن / دادن / گرفتن，不能加 -اندن。

提示有的词义会引申：پوشاندن 从“给……穿”变成“覆盖”；رساندن 从“使到达”变成“送达”。

۱۶

代词 · ضمیر

ضمیر مشترک (خود)

反身代词 خود

خود + 人称后缀 = 我自己、你自己、他自己……；خود را 表示“把自己”。

خود 的六个人称形式

人称	反身代词	转写	中文
我	خودم	khodam	我自己
你	خودت	khodat	你自己
他/她	خودش	khodash	他自己/她自己
我们	خودمان	khodemān	我们自己
你们/您	خودتان	khodetān	你们自己/您自己
他们	خودشان	khodeshān	他们自己

خودم را معرفی می‌کنم.

khodam rā mo'arefee mee konam.

我介绍一下自己。

او خودش آمد.

oo khodash āmad.

他自己来的。

این را خودم نوشتم.

een rā khodam neveshtam.

这是我自己写的。

提示 خود 单独用是“自己/本身”；加后缀才表示“我自己……”。主语和反身代词要一致：من خودم، او خودش。

说明 خود را 是书面语的“把自己”，口语常缩成 خودمو / خودشو。课文里出现的是书面形式。

۱۷

动词 · فعل

فعل مرکب

复合动词

波斯语大量动词是“名词/形容词 + 轻动词”：کار کردن、درس خواندن、تمیز کردن。变位只变后半部分。

常见复合动词

复合动词	转写	中文	拆开
کار کردن	kār kardan	工作	کار + کردن
درس خواندن	dars khāndan	读书、学习	درس + خواندن
تمیز کردن	tameez kardan	打扫、弄干净	تمیز + کردن
پیدا کردن	peydā kardan	找到	پیدا + کردن
برگشتن	bargashtan	返回	باز + گشتن（词源）
کمک کردن	komak kardan	帮助	کمک + کردن
علاقه داشتن	alāghe dāshtan	有兴趣	علاقه + داشتن
شروع شدن	shoroo' shodan	开始（自动）	شروع + شدن

现在

名词 + می + 轻动词变位

می 加在轻动词前。

کار می‌کنم

过去

名词 + 轻动词过去式

只变轻动词。

کار کردم

否定

名词 + نمی + 轻动词

否定也在轻动词前。

کار نمی‌کنم

من هر روز کار می‌کنم.

man har rooz kār mee konam.

我每天工作。

او اتاق را تمیز کرد.

oo otāgh rā tameez kard.

他把房间打扫干净了。

ما کتاب را پیدا کردیم.

mā ketāb rā peydā kardim.

我们找到了那本书。

提示不要把复合动词拆开变位：کار می‌کنم 对，می‌کار کنم 错。轻动词常见的有 کردن、شدن、داشتن、گرفتن、دادن、زدن、خواندن。

۱۸

动词 · فعل

امر و نهی

命令式与禁止式

命令式 = be- + 现在词干（第二人称）；禁止式 = na-/ne- + 现在词干。对长辈/多人加 -ید。

命令式与禁止式

原形	现在词干	命令式（你）	命令式（您/你们）	禁止式
رفتن	رو	برو	بروید	نرو
گفتن	گو	بگو	بگویید	نگو
نوشتن	نویس	بنویس	بنویسید	ننویس
نشستن	نشین	بنشین	بنشینید	ننشین
خوردن	خور	بخور	بخورید	نخور
کردن	کن	بکن	بکنید	نکن

لطفاً بنشینید.

lotfan benesheeneed.

请坐。

کتاب را باز کنید.

ketāb rā bāz koneed.

请把书打开。

نرو! منتظر من باش!

naro! montazer-e man bāsh!

别走！等等我！

提示礼貌请求常用 بفرمایید（请）、لطفاً（请）、ممنون می‌شوم（麻烦您）。命令式本身比较直接，对长辈、陌生人加 لطفاً 或改用 می‌شود…؟ 更客气。

说明禁止式的重音在否定前缀上：نَرو（NA-ro）、نَنویس（NA-nevees）。读的时候把否定部分读重。

۱۹

综合 · نکته

نکته‌های تمرین‌ها

练习里的十个易错点

课后练习反复考的不是新语法，而是“什么时候能省、什么时候必须补”。这一张把第 6–18 课练习里的高频错点集中起来。

句子省略

情况	能省什么	例子	说明
主语和动词都相同	合并谓语	این میز خوب است، این میز بلند است. → این میز خوب و بلند است.	相同主语可合并，形容词用 و 连接。
主语不同	不能省主语	این میز خوب است، این صندلی هم خوب است. → این میز و صندلی خوب هستند.	两个主语合并成复数，动词跟着变。
肯否定不同	不能省动词	این میز خوب است، این میز بلند نیست. → این میز خوب است ولی بلند نیست.	است / نیست 不同，动词必须保留。
动词相同、宾语不同	可省动词	مالِ من مالِ توست، مالِ تو مالِ آنهاست.	第二句的 است 省掉，靠语境。

مالِ / تمام / همه / کل

词	意思	例子	注意
مالِ	属于	این کتاب مالِ من است.	مالِ + 代词/名词；مالِ توست = مالِ تو است。
تمام	整个、全部	تمام روز / تمام کتاب‌ها	后面多接时间名词或复数名词。
کل	整个	کل روز / کل هفته	和 تمام 近义，口语更常用。
همه	所有、大家	همهٔ کتاب‌ها / همهٔ دانشجویان	后面多接复数；همه 也可单独作“大家”。
تعطیل‌ها	假期（复数）	تعطیل‌ها = تعطیلات	口语可见规则复数，书面多用 تعطیلات。

در…هست 与 دارد 的分工

结构	例子	中文	说明
در + 地点 + 不定名词 + هست	در اتاق یک میز است.	房间里有一张桌子。	存在句：某处有某物。
地点 + 名词 + دارد	این اتاق یک میز دارد.	这个房间有一张桌子。	拥有句：主语是拥有者。
در + 地点 + 人 + هست	در این اتاق یک پسر است.	房间里有一个男孩。	指人只能用存在句。
地点 + 人 + دارد	این اتاق یک پسر دارد. ×	—	不能说“房间有男孩”。
图书馆有很多书	کتابخانه کتاب‌های زیادی دارد. / در کتابخانه کتاب‌های زیادی است.	图书馆有很多书。	物可以两种；人不行。

به فارسی 与 با فارسی

结构	例子	中文	说明
به + 语言	به فارسی جواب بده.	用波斯语回答。	表“用某种语言说/写/回答”，是内容/媒介。
با + 语言	با فارسی کار می‌کنم.	我用波斯语工作。	表“借助某种语言/工具”，是工具。
به + 语言	این را به انگلیسی بنویس.	把这个用英语写。	同上，强调输出语言。
با + 语言	با انگلیسی کار می‌کنم.	我用英语工作。	工具/对象；不要和 به 混。

چند、اولین/آخرین、تعطیل‌ها

要点	正确	变体 / 别这样说	说明
چند + 单数	چند کتاب	چند کتاب‌ها	问数量，名词用单数。
چند تا + 单数	چند تا کتاب	چند تا کتاب‌ها	口语量词，名词仍用单数。
اولین / آخرین	اولین درس / آخرین درس	اولینِ درس	放名词前，不加耶扎菲。
اول / آخر	درس اول / درس آخر	—	放名词后，也可以表示“第一/最后一课”。
تعطیل‌ها	تعطیلات	تعطیل‌ها（正式写作）	阿拉伯式复数更正式。

不定 ی

用法	例子	中文	注意
泛指“一个”	این کتاب خوبی است.	这是一本好书。	= این یک کتاب خوب است。
问种类	چه کتابی دوست داری؟	你喜欢什么书？	چه + 名词 + ی。
否定“没有任何”	هیچ کتابی نیست.	没有任何一本书。	هیچ + 名词 + ی + 否定动词。
元音结尾	جا → جایی / خانه → خانه‌ای / پلو → پلویی	一个地方 / 一座房子 / 一份抓饭	加 ی 时写法变化。
重音	کتابی / خانه‌ای	—	重音不落在 ی 上。

提示省略题先做三步检查：① 主语相同吗？② 动词相同吗？③ 肯定/否定相同吗？三项都相同才能省；只要有一项不同，就把该补的成分补回来。

注意 در اتاق یک میز است 和 این اتاق یک میز دارد 都对，但主语不同：前者主语是“桌子”（存在），后者主语是“房间”（拥有）。指人时只能用前者。

دستور زبان فارسی