دوستِ صمیمی
doost-e sameemee
亲密的朋友雅扎菲
او دوستِ صمیمیِ من است.
oo doost-e sameemee-ye man ast.
他是我亲密的朋友。
۱
成对 · زوج
با هم یاد بگیریم
成对记：三栏账本
左边是反义（↔），中间是中心词，右边是同义（≈）。没有常用对应的地方写 —。一行读完，两边都过了一遍。
好坏与美丑خوب و بد، زیبا و زشت۶
بد
bad
坏的
خوب
khoob
好的
نیک
neek
好的（书面）
این کتاب خوب است، آن کتاب بد است.
een ketāb khoob ast, ān ketāb bad ast.
这本书好，那本书坏。
بدمزه
badmaze
难吃的
خوشمزه
khoshmaze
好吃的
لذیذ
lazeez
美味的（书面）
این پلو لذیذ است.
een polow lazeez ast.
这米饭很好吃。
لذیذ 多形容饭菜本身；خوشمزه 口语里最常用。
زشت
zesht
丑的
زیبا
zeebā
美的
قشنگ / خوشگل
ghashang · khoshgel
好看的；漂亮的（口语）
باغِ دانشگاه هم بزرگ است هم زیبا.
bāgh-e dāneshgāh ham bozorg ast ham zeebā.
校园既大又美。
زیبا 偏书面；قشنگ 口语最常用；خوشگل 更口语，多用于人和小东西。
کثیف
kaseef
脏的
تمیز
tameez
干净的
پاک
pāk
洁净的
اتاقِ من تمیز و روشن است.
otāgh-e man tameez va roshan ast.
我的房间干净又明亮。
پاک 偏“洁净、纯洁”；说房间干净还是用 تمیز。
ناراحت
nārāhat
不高兴的、难受的
خوشحال
khoshhāl
高兴的
—
از آشنایی با شما خیلی خوشحال شدم.
az āshnāyee bā shomā kheylee khoshhāl shodam.
认识您我很高兴。
غلط
ghalat
错的
درست
dorost
对的
صحیح
saheeh
正确的（书面）
املای این کلمه درست نیست.
emlā-ye een kalame dorost neest.
这个词的拼写不对。
大小与长短بزرگی، درازی، سنگینی۴
کوچک
koochak
小的
بزرگ
bozorg
大的
—
این پنجره کوچک است.
een panjare koochak ast.
这个窗户小。
比较大小时用比较级：بزرگ‌تر（更大）、کوچک‌تر（更小）。
کوتاه
kootāh
短的、矮的
بلند
boland
长的、高的
—
این دامن کمی کوتاه است، آن دامن کمی بلند است.
een dāman kamee kootāh ast, ān dāman kamee boland ast.
这条裙子有点短，那条裙子有点长。
بلند 还表示“高”和“大声”：مردِ بلند（高个子）、صدایِ بلند（大声）。
دور
door
远的
نزدیک
nazdeek
近的
—
موزه کجاست؟ از اینجا دور است؟
mooze kojāst? az eenjā door ast?
博物馆在哪里？离这儿远吗？
سبک
sabok
轻的
سنگین
sangeen
重的
—
سنگین‌ترین چمدان مالِ علی است، سبک‌ترین چمدان مالِ ژاله است.
sangeen-tareen chamedān māl-e alee ast, sabok-tareen chamedān māl-e zhāle ast.
最重的箱子是阿里的，最轻的箱子是扎莱的。
冷热与明暗گرما، سرما، روشنایی۳
سرد
sard
冷的
گرم
garm
热的
—
هوای شهرهای شمالی سرد و هوای شهرهای جنوبی گرم است.
havā-ye shahr-hā-ye shomālee sard va havā-ye shahr-hā-ye jonoobee garm ast.
北方城市天气冷，南方城市天气热。
中间还有 خنک（凉爽）：هوا خنک است。
تاریک
tāreek
暗的
روشن
roshan
亮的
—
کلاسِ ما روشن و تمیز است.
kelās-e mā roshan va tameez ast.
我们的教室明亮又干净。
روشن 也指“开着（灯、电器）”：چراغ روشن است。
مرطوب
martoob
湿的、潮湿的
خشک
khoshk
干的、干燥的
—
در ایران هم جنگل‌های سبز و مرطوب وجود دارد و هم صحراهای خشک و گرم.
dar eerān ham jangal-hā-ye sabz va martoob vojood dārad va ham sahrā-hā-ye khoshk va garm.
伊朗既有绿色湿润的森林，也有干燥炎热的沙漠。
多少与难易کمی و زیادی، سختی و آسانی۳
کم
kam
少的
زیاد
zeyād
多的
—
پلوی لذیذ زیاد نیست، خیلی کم است.
polow-e lazeez zeyād neest, kheylee kam ast.
好吃的米饭不多，很少。
کم 也用作副词“少地”：کم بخواب（少睡）。
آسان
āsān
容易的
مشکل
moshkel
难的
سخت
sakht
难的（口语）
زبانِ فارسی برای شما مشکل نیست بلکه آسان هم هست.
zabān-e fārsee barā-ye shomā moshkel neest balke āsān ham hast.
波斯语对你们来说不难，而且还很容易。
سخت 和 مشکل 都能跟 آسان 对立；سخت 还能说“硬”：نانِ سخت。
خالی
khālee
空的、空着的
پر
por
满的
—
سالنِ کتابخانه پر از قفسه‌های بلند و بزرگ است.
sālon-e ketābkhāne por az ghafase-hā-ye boland va bozorg ast.
图书馆大厅里满是从高到大的书架。
پر 常接 از：پر از کتاب（满是书）。
新与旧نو و کهنه۲
قدیمی
ghadeemee
旧的、古老的
جدید
jadeed
新的
نو
now
新的（东西）
دانشگاهِ شیراز قدیمی نیست، جدید است.
dāneshgāh-e sheerāz ghadeemee neest, jadeed ast.
设拉子大学不旧，是新的。
قدیمی 也指“老朋友”：دوستِ قدیمی。جدید 和 نو 常可换用，نو 更“崭新”。
کهن
kohan
古老的（书面）
نو
now
新的
تازه
tāze
新鲜的、新做的
پیراهنِ قرمزِ من جدید است، ولی شلوار بسیار کهن است.
peerāhan-e ghermez-e man jadeed ast, vālee sholvār besyār kohan ast.
我的红衬衫是新的，但裤子很旧。
تازه 指“刚做好的、新鲜”：نانِ تازه（新烤的饼）、هوایِ تازه（新鲜空气）。
开与闭باز و بسته۲
بسته
baste
关着的
باز
bāz
开着的
—
جمعه قبل از ظهر باز است، ولی بعد از ظهر بسته است.
jom'e ghabl az zohr bāz ast, vālee ba'd az zohr baste ast.
星期五上午开门，但下午关门。
باز 还表示“再次”（باز هم = 又一次）；بسته 也指“包裹”。
خاموش
khāmoosh
关掉的（灯、电器）
روشن
roshan
开着的（灯、电器）
—
این چراغ روشن نیست.
een cherāgh roshan neest.
这盏灯不亮。
灯和电器用 روشن / خاموش；门窗用 باز / بسته，别混。
成对的动词فعل‌های جفتی۵
رفتن
raftan
去、走
آمدن
āmadan
来
—
او از خانه به خوابگاه آمد.
oo az khāne be khābghāh āmad.
他从家来到宿舍。
گرفتن
gereftan
拿、取
دادن
dādan
给
—
پول را به او دادم و کتاب را از او گرفتم.
pool rā be oo dādam va ketāb rā az oo gereftam.
我把钱给了他，从他那儿拿了书。
پاسخ دادن
pāsokh dādan
回答
پرسیدن
porseedan
问
—
معلّم سؤال پرسید و من پاسخ دادم.
mo'allem so'āl porseed va man pāsokh dādam.
老师提问，我回答了。
پرسیدن 接 از（问谁），پاسخ دادن 接 به（回答什么）。
بلند شدن
boland shodan
起床、站起来
خوابیدن
khābeedan
睡觉、躺下
—
الان بلند می‌شوم. منتظرِ من باش!
alān boland mee shavam. montazer-e man bāsh!
我这就起来。等等我！
در آوردن
dar āvardan
脱（衣）
پوشیدن
poosheedan
穿
—
فریدون لباس‌هایش را پوشید و از خانه رفت.
fareydoon lebās-hā-yash rā poosheed va az khāne raft.
弗里敦穿上衣服出门了。
同义：虚词与连接مترادف‌های دستوری۹
—
چون
choon
因为
زیرا
zeerā
因为（书面）
نه، زیاد نیست، چون هفتهٔ آینده هفتهٔ کتاب است.
na, zeyād neest, choon hafte-ye āyande hafte-ye ketāb ast.
不，不多，因为下周是读书周。
چرا 是疑问词“为什么”，不是“因为”。
—
بعد از
ba'd az
在……以后
پس از
pas az
在……以后（书面）
بعد از ناهار کمی استراحت می‌کنم.
ba'd az nāhār kamee esterāhat mee konam.
午饭后我休息一会儿。
—
بعد
ba'd
然后
سپس
sepas
然后（书面）
سپس به آسانی چوب‌ها را شکست.
sepas be āsānee choob-hā rā shekast.
然后轻而易举地把木棒折断了。
—
بدین ترتیب
bedin tarteeb
按这个顺序
به این ترتیب
be een tarteeb
按这个顺序
نامِ روزهای هفته بدین ترتیب است:
nām-e rooz-hā-ye hafte bedin tarteeb ast:
一周七天的名字按这样的顺序：
بدین 是 به این 的紧缩形式，口语里更常说 به این ترتیب。
—
بخصوص
bekhosoos
尤其、特别是
به خصوص
be khosoos
尤其、特别是
من همهٔ میوه‌ها را دوست دارم، بخصوص سیب.
man hame-ye meeve-hā rā doost dāram, bekhosoos seeb.
我喜欢所有水果，尤其是苹果。
—
گاهی
gāhee
有时
گاهی اوقات
gāhee owghāt
有时候（更口语）
گاهی به کتابخانه می‌روم.
gāhee be ketābkhāne mee ravam.
我有时去图书馆。
—
حالا
hālā
现在；那么
الان
alān
现在、此刻
حالا من دانشجوی سالِ اول هستم.
hālā man dāneshjo-ye sāl-e avval hastam.
现在我是一年级学生。
الان 更贴“此刻”；حالا 还能当“那么、好吧”用。
—
کافی
kāfee
够的
بس
bas
够了
پلوی لذیذ برای آنها کافی نیست.
polow-e lazeez barā-ye ānhā kāfee neest.
好吃的米饭对他们来说不够。
口语说 بسه（bese）：بسه دیگه!（够了！）
—
بسیار
besyār
非常
خیلی
kheylee
很、非常
بسیار خوشوقتم!
besyār khoshvaghtam!
很高兴认识您！
بسیار 更书面；口语几乎都用 خیلی。
同义：名词与说法مترادف‌های اسمی و اصطلاحی۱۲
—
تمام
tamām
全部的
کل / همه
kol · hame
整个的；所有的
تمامِ این کتاب‌های فارسی رویِ میز، مالِ من است.
tamām-e een ketāb-hā-ye fārsee roo-ye meez, māl-e man ast.
这桌上所有这些波斯语书都是我的。
تمام / کل 后面单复数都行；همه 后面更常用复数：همهٔ کتاب‌ها。
—
معروف
ma'roof
有名的
مشهور
mashhoor
著名的
تابلوهای معروف زیاد است، بخصوص تابلوهای مالِ قرنِ نوزدهم.
tāblo-hā-ye ma'roof zeyād ast, bekhosoos tāblo-hā-ye māl-e gharn-e noozdahom.
名画很多，尤其是十九世纪的作品。
—
قرن
gharn
世纪
سده
sade
世纪（书面）
این نقاشی مالِ قرنِ نوزدهم است.
een naghāshee māl-e gharn-e noozdahom ast.
这幅画是十九世纪的。
قرن 日常用；سده 多见于书面和历史书。
—
عدّه
edde
数目、数量
تعداد
te'dād
数量（更书面）
هر روز عدّهٔ زیادی از استادان و دانشجویان به اینجا می‌آیند.
har rooz edde-ye zeyādee az ostādān va dāneshjooyān be eenjā mee āyand.
每天都有很多教师和学生到这里来。
—
روزانه
roozāne
每日的
روزمرّه
rooz-marre
日常的
برنامهٔ روزانهٔ آقای محمّدی همیشه پر است.
barnāme-ye roozāne-ye āqā-ye mohammadī hameeshe por ast.
穆罕默迪先生的日程总是排得很满。
روزمرّه 更强调“天天如此、平常”，有时带“琐碎”的味道。
—
تختخواب
takhtekhāb
床
رختخواب
rakhtekhāb
床
در خوابگاه دو تختخواب هست.
dar khābghāh do takhtekhāb hast.
宿舍里有两张床。
—
نمایندهٔ کلاس
nemāyande-ye kelās
班级代表
مبصر کلاس
mobser-e kelās
班长
او نمایندهٔ کلاسِ ما است.
oo nemāyande-ye kelās-e mā ast.
他是我们班的代表。
مبصر 是学校里更常说的“班长”。
—
غذاخوری
ghazākhoree
食堂
سلف
self
食堂（口语，借自 self-service）
در غذاخوری دانشگاه پلو، سالاد و سوپ می‌خورد.
dar ghazākhoree-ye dāneshgāh polow, sālād va soop mee khorad.
他在大学食堂吃米饭、沙拉和汤。
—
خواهش می‌کنم
khāhesh mee konam
不客气、请
اختیار دارید
ekhtiyār dāreed
您太客气了
خواهش می‌کنم، بفرمایید.
khāhesh mee konam, befarmāyeed.
不客气，您请。
—
قرار دارد
gharār dārad
位于
واقع است / واقع شده است
vāghe' ast · vāghe' shode ast
位于；坐落于
کاخِ تابستانی در حومهٔ غربیِ شهرِ پکن قرار دارد.
kākh-e tābestānee dar hoome-ye gharbee-ye shahr-e pekan gharār dārad.
颐和园位于北京西郊。
—
یک راست
yek rāst
直接、一直
مستقیم
mostagheem
直接地、笔直地
بعد از کلاس یک راست به خانه رفتم.
ba'd az kelās yek rāst be khāne raftam.
下课后我直接回家了。
—
خواب بردن
khāb bordan
睡着
خواب آمدن
khāb āmadan
犯困、睡着
دیشب زود خوابم برد.
deeshab zood khābam bord.
昨晚我早早就睡着了。
两个都是口语说法，主语用后缀：خوابم برد / خوابم آمد。
说明 下面两组是老师课件里的 23 对常用形容词，按原顺序速查；上面讲过的词不重复解释，句型见 语法专题 第 13 张卡。
比较级常用：人与物صفت‌های انسان و اشیا۱۲
پیر
peer
年老的
جوان
javān
年轻的
—
لاغر
lāghar
瘦的
چاق
chāq
胖的
—
کوتاه
kootāh
矮的、短的
بلند
boland
高的、长的
—
زشت
zesht
丑的
زیبا
zibā
美的
—
بد
bad
坏的
خوب
khoob
好的
—
شلخته
shelakhte
凌乱的
مرتب
morattab
整洁的
—
کوچک
koochak
小的
بزرگ
bozorg
大的
—
تنگ
tang
紧的、窄的
گشاد
goshād
宽的
—
کهن
kohan
古老的
نو
now
新的
—
قدیم
ghadeem
旧的、古老的
جدید
jadeed
新的、现代的
—
کثیف
kaseef
脏的
تمیز
tameez
干净的
—
آلوده
āloode
受污染的
پاک
pāk
洁净的
—
比较级常用：天气、速度、难易آب‌وهوا، سرعت، سختی۱۱
گرم
garm
热的
سرد
sard
冷的
—
مرطوب
martoob
潮湿的
خشک
khoshk
干燥的
—
خیس
khees
湿的
خشک
khoshk
干的
—
آهسته
āheste
慢的
سریع
saree'
快的
—
آرام
ārām
从容的、安静的
باعجله
bā-'ajale
匆忙的
—
دیر
deer
晚的
زود
zood
早的
—
تاریک
tāreek
暗的
روشن
roshan
亮的
—
سخت
sakht
难的
آسان
āsān
容易的
—
سخت
sakht
难的
ساده
sāde
简单的
—
حسابی
hesābee
丰盛的、讲究的
ساده
sāde
简单的、朴素的
—
کم
kam
少的
زیاد
ziyād
多的
—